De nieuwe leraar is ook een moderator van online leertrajecten

Nieuwe Online LeraarInternettechnologie heeft de wereld sinds de jaren 90 behoorlijk veranderd. Het management van diverse winkels, hotelketens en banken kunnen hierover meepraten. Winkelstraten zijn aan het veranderen, verzekeringen worden online aangeboden en online bankieren heeft een vlucht genomen. Winkels zonder webshops zijn een uitzondering op de regel en producten zoals Spotify hebben de muziekindustrie op zijn grondvesten laten schudden.

De internetrevolutie heeft nog weinig invloed gehad op het onderwijs. Over het algemeen loopt het onderwijs wat achter en verandert minder snel dan andere sectoren. Toch gaat het onderwijs de komende jaren veranderen en de (echte) verandering is volgens mij al ingezet. We zien steeds meer pionierende leraren die als “moderator” online (of blended) leertrajecten vormgeven.

Natuurlijk is het onderwijs het laatste decennia steeds meer ICT gaan gebruiken. Het betreft dan wel vaak een vervanging en/of het verrijken van traditionele leermiddelen. Denk hierbij o.a. aan e-learning modules, elektronische leeromgevingen, educatieve applicaties, arrangeertools en sinds kort de diverse (internationale) MOOCs. Ook is er veel educatieve content (informatiebronnen) beschikbaar op het internet die een leerling kan gebruiken, mits ze voldoende mediawijs zijn. De leraar blijft (wat mij betreft) nog steeds methodeslaaf en afhankelijk van het aanbod.

Strategie verbeteren ICT-vaardigheden bij leerkrachten

ICT-vaardigheden start bij het teamHoe kunnen de ICT-vaardigheden van leerkrachten verbeterd worden? Dit heb ik de laatste maanden onderzocht. In onderstaande blogartikel mijn bevindingen.

Een belangrijke voorwaarden om te kunnen werken aan de ICT-vaardigheden zijn: aandacht voor het innovatiepotentieel in de organisatie en binnen teams, aandacht voor de pioniers/voorlopers en aandacht voor het leiderschap binnen het team.

Innovatiepotentieel
De volgende drie aspecten spelen een belangrijke rol bij het verbeteren van ICT vaardigheden: ‘willen’ leerkrachten innoveren (motivatie), ‘kunnen’ leerkrachten innoveren en ‘mogen’ leerkrachten innoveren. Ook het team speelt daarbij een belangrijke rol. Binnen het team wordt een “Onderwijs en ICT” visie gevormd. Het team is verantwoordelijk voor de nieuwe ambitie met de daarbij horende verandering. De individuele leerkracht heeft een belangrijke taak bij het behalen van de (nieuwe) teamdoelen.

Pioniers en voorlopers
Succesvolle en duurzame implementatie van ICT begint bij de pioniers en voorlopers. Zij inspireren hun collega’s vaak op een positieve manier in de veilige omgeving van de eigen school. Het is belangrijk om de groep pioniers en de voorlopers hierbij te helpen. Geef pioniers en voorlopers ruimte (o.a. tijd) en middelen zodat ze kunnen experimenteren. Belangrijk is dat de pioniers en voorlopers hun collegae meenemen in de verandering en het team daarbij coachen om op een goede manier aan de slag te gaan met ICT in hun onderwijs.

Social learning en leren met sociale media

voorkantboekjsociallearning-212x300In de vakantie heb ik het boek Social learning en leren met sociale media van Marcel de Leeuwe en Wilfred Rubens gelezen. Een interessant boekje en een “must-read” voor alle onderwijsprofessionals. Hieronder een opsomming van mijn aantekeningen die ik tijdens het lezen van het boek heb gemaakt.

  1. Een open online leeromgeving (zoals een MOOC ) heeft baat bij een trainer/begeleider die (vooral) het leerproces coördineert. Denk hierbij aan ondersteuning bij het gebruik van de online omgeving maar ook het motiveren van deelnemers, het maken en plaatsen van opdrachten en het zorgen voor het op gang brengen van het uitwisselen van bronnen,
  2. Het aanmaken en goed bijhouden van persoonlijke profielen en e-portfolio’s zijn belangrijk voor het succes van sociale leeromgevingen,
  3. Formele- en informele leertrajecten kunnen goed gecombineerd worden,
  4. Leerdoelen dienen geschikt te zijn voor social learning. Een taal leren lukt bijvoorbeeld niet via een MOOC maar het oplossen voor een organisatieprobleem heeft wel een kans van slagen,
  5. Binnen social learning werk je aan concrete doelen en het resulteert in een concrete producten,
  6. Het bijhouden van een eigen weblog heeft een positief effect op het leerproces,
  7. Een webquest is een activerende en interactieve lesvorm wat goed past binnen sociale leertrajecten,
  8. Veel beginners moeten nog leren om online tools te gebruiken. Het is verstandig om te starten met een vrijblijvende training of instructie (bijvoorbeeld in de eerste stap van een webquest, via e-learning of een webinar),
  9. De kracht van leren in netwerken wordt nog vaak onderschat. Binnen netwerken kan men werken aan de collectieve intelligentie van een organisatie, bedrijfstak of grote groep personen,
  10. Het TPACK-model kan helpen bij het vormgeven en implementeren van sociale leertrajecten.

 

Wat motiveert een docent om te gaan leren?

motivatieVanavond heb ik een webinar gevolgd in het kader van een online masterclass (OU). In het webinar werden twee onderzoeken gepresenteerd. Motivatie, leren en innoveren stonden centraal in het webinar. Hieronder een aantal (nieuwe) inzichten die ik graag wil delen:

  1. Motivatie blijft een lastig onderwerp. Ook voor onderzoekers,
  2. Docenten voelen veel druk om zichzelf te ontwikkelen vanuit de overheid, leerlingen en ouders ,
  3. Hoofdtaak van docenten is lesgeven. Zichzelf ontwikkelen komt erbij en heeft geen directe prioriteit,
  4. Iedere leerkracht heeft zijn eigen motivatieprofiel om te gaan leren. Een individuele aanpak lijkt noodzakelijk,
  5. Een docent moet zelf aan het roer staan van zijn eigen ontwikkeling.
    Rapportages van eigen kunnen geven inzicht in nieuwe leerbehoeften. Leerlingen en/of leidinggevende kunnen een docent ook feedback geven,
  6. Belonen helpt minder gemotiveerde docenten om te gaan leren (bijv. verloten iPad).
    Dit effect is wel na een aantal keren uitgedoofd,
  7. Geef docenten inzicht in wat ze al kunnen en wat ze nog kunnen leren (competenties),
  8. Werk aan self-efficacy. Dit is de overtuiging , het vertrouwen dat iemand heeft om adequaat, efficiënt en succesvol te handelen in een gegeven situatie,
  9. Schoolleiders zijn belangrijk bij het creëren van ruimte, erkenning en het geven van vrijheid om te gaan leren,
  10. Creëer Experimenteerruimte

Wat goed lijkt te werken:

  1. Geef docenten meer autonomie in hun leerproces (bijv. tijd in hun rooster),
  2. Verhoog verbondenheid met collegae, leerlingen, leidinggevende en het onderwerp,
  3. Werk aan professioneel zelfvertrouwen (is de attitude t.o.v. de verandering).