ICT-vaardigheden start bij het teamHoe kunnen de ICT-vaardigheden van leerkrachten verbeterd worden? Dit heb ik de laatste maanden onderzocht. In onderstaande blogartikel mijn bevindingen.

Een belangrijke voorwaarden om te kunnen werken aan de ICT-vaardigheden zijn: aandacht voor het innovatiepotentieel in de organisatie en binnen teams, aandacht voor de pioniers/voorlopers en aandacht voor het leiderschap binnen het team.

Innovatiepotentieel
De volgende drie aspecten spelen een belangrijke rol bij het verbeteren van ICT vaardigheden: ‘willen’ leerkrachten innoveren (motivatie), ‘kunnen’ leerkrachten innoveren en ‘mogen’ leerkrachten innoveren. Ook het team speelt daarbij een belangrijke rol. Binnen het team wordt een “Onderwijs en ICT” visie gevormd. Het team is verantwoordelijk voor de nieuwe ambitie met de daarbij horende verandering. De individuele leerkracht heeft een belangrijke taak bij het behalen van de (nieuwe) teamdoelen.

Pioniers en voorlopers
Succesvolle en duurzame implementatie van ICT begint bij de pioniers en voorlopers. Zij inspireren hun collega’s vaak op een positieve manier in de veilige omgeving van de eigen school. Het is belangrijk om de groep pioniers en de voorlopers hierbij te helpen. Geef pioniers en voorlopers ruimte (o.a. tijd) en middelen zodat ze kunnen experimenteren. Belangrijk is dat de pioniers en voorlopers hun collegae meenemen in de verandering en het team daarbij coachen om op een goede manier aan de slag te gaan met ICT in hun onderwijs.

Leiderschap
De leider van een school/team speelt een cruciale rol. De leider heeft een visie gevormd hoe ICT ingezet kan worden binnen de school, het team en in de klas. Onder zijn leiding bepaalt hij samen met het team een visie en een ICT-beleid. Het is vervolgens belangrijk dat de leider het team aanstuurt om het beleid uit te voeren en transformatiegericht is.

Aanpak op 4 niveaus

Om stappen te zetten rondom het verbeteren van ICT vaardigheden is het nodig om te investeren in teamontwikkeling, professionalisering medewerkers en goede ICT middelen. Hieronder een plan om dit te realiseren op vier verschillende niveaus.

A) Begin op teamniveau

Goed leiderschap bij visievorming en uitvoering van beleid is belangrijk. Managers binnen het onderwijs zijn nog niet altijd op de hoogte van de daadwerkelijke didactische meerwaarde van ICT. Zij dienen vaak nog geïnspireerd en geadviseerd te worden.

ICT coördinator wordt ICT-Teamcoach
Momenteel werken op bijna alle scholen ICT-coördinatoren. Vaak hebben zij een ondersteunende functie op technologisch gebied. De ICT-voorzieningen zijn de laatste jaren over het algemeen verbeterd en de rol van de klassieke ICT-coördinator is aan het veranderen. Teams zijn momenteel meer gebaat bij een goede ICT-teamcoach dan een “technische” ICT-coördinator.

Het is belangrijk om te onderzoeken of bestaande ICT-coördinatoren deze coachende rol kunnen vervullen (zijn ze competent genoeg?). De ICT-teamcoach heeft daarnaast een ondersteunend trainingsprogramma nodig om te werken aan zijn coachingsvaardigheden (train de coach en/of coach de coach traject).

Verder moet het team bereid zijn om samen te gaan leren. Er moet een feedback-cultuur ontstaan. Teamleden dienen zich verbonden te gaan voelen aan het onderwerp “Onderwijs en ICT”. Ook de ICT-toepassingen moeten bijna naadloos aansluiten op de behoefte van de leerkracht.

Om het bovenstaande te realiseren hebben de teamleider en de ICT-teamcoach een belangrijke rol.

Als aan bovenstaande voorwaarden wordt voldaan zijn leerkrachten (eerder) bereid om hun ICT-vaardigheden te gaan verbeteren.

B) Ondersteuning op Individueel niveau

In teamverband wordt een (nieuwe) “Onderwijs en ICT” visie en het daaruit voortvloeiende beleid bedacht. Aan elk teamlid zal gevraagd worden hoe hij/zij kan bijdragen aan het behalen van de (nieuwe) teamambitie. Elk teamlid zal zich persoonlijk gaan afvragen of hij/zij voldoende vaardig is en welke ICT-vaardigheden hij/zij moet gaan ontwikkelen.

Elk teamlid moet dus gaan ontdekken of zij vaardig genoeg is om ICT op een goede manier te gaan gebruiken binnen het werk. Een “Onderwijs en ICT Referentienorm” is daarbij gewenst. Een zelfscan tool (zelfassessment) kan een medewerker helpen inzicht te krijgen in zijn sterke en zwakke ICT-competenties. Een medewerker blijft wel zelf verantwoordelijk voor zijn leerproces en maakt indien gewenst zelf een persoonlijk ontwikkelplan rondom het verbeteren van zijn Onderwijs en ICT vaardigheden.

Binnen teams heb je ook pioniers, voorlopers en achterblijvers. Laat de pioniers en voorlopers beginnen met de ICT-vernieuwingen op een school, de anderen volgen later.

C) Wat kan je doen op organisatieniveau

Elke onderwijsorganisatie heeft een meerjaren strategisch beleidsplan. Binnen dit plan dienen de Onderwijs en ICT vaardigheden of de 21e eeuwse vaardigheden een belangrijke rol te spelen.

Het is belangrijk dat een onderwijsorganisaties hun medewerkers ondersteuning biedt waar nodig. Denk hierbij aan:

  • Advies en coaching van teams en ICT-teamcoaches,
  • Gebruikers ondersteuning en optimaliseren van de dienstverlening van externe partijen,
  • Betrokkenheid en partnership,
  • Aanbieden van trainingen en opleidingen.

Ook kan een MOOC achtige omgeving worden neergezet. Medewerkers kunnen binnen deze omgeving leren (van andere). Aan de hand van organisatievraagstukken kan een MOOC ook worden ingezet als kwaliteitsinstrument.

D) Wat kan je doen op het niveau van ICT toepassingen

Om te werken aan ICT-vaardigheden is het een voorwaarde dat de ICT-toepassingen goed werken (op locatie en thuis). Belangrijke aandachtsgebieden hierbij zijn:

  1. Kiezen voor relevante toepassingen (bijv. didactische meerwaarde)
  2. Complexiteit versus doel (business case)
  3. Gebruiksvriendelijke en begrijpelijke ICT-toepassingen (intuïtief)
  4. Makkelijk te leren (geen steile leercurve)
  5. Ruimte voor maatwerk (aanpasbaar)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *